PES · Medycyna paliatywna · Organizacja opieki, ocena, komunikacja i farmakoterapia

Komunikacja, rodzina i żałoba, wsparcie psychiczne i duchowe, wypalenie

63 pytania CEM z testu PES z medycyny paliatywnej o zagadnieniu „Komunikacja, rodzina i żałoba, wsparcie psychiczne i duchowe, wypalenie”, ze wszystkich sesji w bazie, z oficjalnym kluczem i odsetkiem poprawnych odpowiedzi. Przypisanie Tematu pochodzi z programu specjalizacji CMKP.

62
wiosna 2026Opieka paliatywna to opieka nad osobą z chorobą zagrażającą życiu, zapewniająca leczenie objawów fizycznych i psychicznych, a także wsparcie w obszarze potrzeb społecznych i duchowych. Duchowość jest ważnym elementem holistycznego pojmowania istoty ludzkiej, który ma szczególne znaczenie w okresie kresu życia. Wskaż prawdziwe stwierdzenie dotyczące opieki duchowej nad pacjentem w ramach opieki paliatywnej:
78
wiosna 2026Jednym z objawów depresji jest anhedonia. Co to jest?
27
jesień 2025Wskaż prawidłową kolejność etapów adaptacji w nieuleczalnej chorobie według E. Kübler-Ross:
59
jesień 2025W modelu SPIKES pierwszym etapem rozmowy z pacjentem o złym rokowaniu jest:
118
jesień 2025Sygnałami ostrzegawczymi dla zespołu wypalenia zawodowego w pracy w opiece paliatywnej są: 1) unikanie rodziny pacjenta; 2) poczucie nękania przez rodzinę pacjenta; 3) zwiększone poczucie troski o siebie; 4) częstsze kontaktowanie się z pacjentem niż to jest uzasadnione medycznie; 5) ograniczenie czasu pracy w celu utrzymania równowagi życiowej; 6) realne ocenianie własnych możliwości. Prawidłowa odpowiedź to:
33
wiosna 2025Wskaż prawdziwe stwierdzenie dotyczące przekazywania niepomyślnych wiadomości odnośnie rozpoznania choroby i rokowania:
112
wiosna 202570-letni emerytowany mechanik samochodowy hospitalizowany z powodu uporczywego, silnego bólu w plecach, ogólnego złego samopoczucia, problemów ze snem i spadku masy ciała (powyżej 5 kg). Ponadto chory skarży się na nudności i brak apetytu. Badanie USG brzucha ujawniło guz trzustki o średnicy 8 cm, biopsja potwierdziła raka trzustki, a wynik badania TK przerzuty do węzłów chłonnych i wątroby. Pacjent został poinformowany o diagnozie i rokowaniu. Chory pyta o przebieg dalszego leczenia. Jak powinna brzmieć odpowiedź?
118
wiosna 202575-letni rolnik, u którego zdiagnozowano raka trzustki z przerzutami do węzłów chłonnych i wątroby został poinformowany o wynikach badań, diagnozie, rokowaniu oraz możliwych formach leczenia objawowego. W trakcie kolejnej rozmowy z lekarzem chory z wyraźnym ożywieniem zauważył „cieszę się, że to nic poważnego” i „wierzę, że do świąt stanę na nogi”. Która z poniższych odpowiedzi na wypowiedź pacjenta jest odpowiednia w tej sytuacji?
120
wiosna 202550-letnia kobieta, pracownik biurowy. Przez kilka miesięcy leczyła się z powodu bólu lewej nogi, rozpoznano rwę. Badanie RTG ujawniło „dzioby”. Ból nie ustawał. Ostatecznie zdiagnozowano guz w miednicy bardzo szybko rosnący. Wykonano laparotomię, ze względu na bliskość dużych naczyń krwionośnych usunięto część guza. W badaniu histopatologicznym - ca planoepitheliale. Chora zawsze była bardzo aktywna, optymistka kierująca całym domem. Początkowo uznała, że rozpoznanie jest błędne. Ze wszystkimi wynikami zgłosiła się do innego lekarza, który potwierdził rozpoznanie. W odpowiedzi na pytanie pacjentki została ona poinformowana, że kolejna operacja nie przyniesie poprawy, ale rozpatrywana jest możliwość zastosowania radioterapii paliatywnej. Chora entuzjastycznie zareagowała na informację o możliwości dalszego leczenia. Jak należy odpowiedzieć na reakcję pacjentki?
39
jesień 2024Zasady dobrej komunikacji u chorego z zaawansowaną chorobą nowotworową obejmują:
42
jesień 2024W obowiązującej wciąż u nas klasyfikacji ICD 10 i jej wersji 11 syndrom wypalenia zawodowego nie jest klasyfikowany, jako jednostka chorobowa. Wypalenie nie jest jednak klasyfikowane, jako stan chorobowy, ale zjawisko zawodowe, które wpływa na stan zdrowia. Współczesna definicja zespołu wypalenia opiera się na koncepcji Christiny Maslach (1982) i zakłada, że jest to trójobjawowy syndrom, na który składają się:
60
jesień 2024Model SPIKES jest modelem:
65
jesień 2024Etapami adaptacji w nieuleczalnej chorobie, wg E. Kübler-Ross, w odpowiedniej kolejności są:
68
jesień 2024Pacjentowi z wyniszczeniem nowotworowym włączono do leczenia progestageny. O jakich działaniach niepożądanych, które mogą wystąpić, należy poinformować chorego?
89
jesień 2024Przykładem mechanizmu obronnego w komunikacji nie jest:
102
jesień 202487-letni pacjent z rozpoznaniem zaawansowanego raka płuca. Chory znajduje się pod opieką hospicjum stacjonarnego. Jest w dobrym kontakcie słowno-logicznym. Ma dwóch synów, z których żaden nie utrzymuje bliskich relacji z ojcem. Starszy syn skontaktował się z lekarzem wyrażając zainteresowanie stanem zdrowia ojca oraz pytając m.in.: co powinien zrobić dla taty, czy powinien zrobić to lub to, czy powinien zabrać tatę z hospicjum. W jaki sposób powinien zareagować lekarz w tej sytuacji?
119
jesień 2024Pojęcie osierocenie oznacza psychologiczną sytuację:
40
wiosna 2024Zastosowanie strategii „strzału ostrzegawczego” u pacjenta z zaawansowaną chorobą polega na przekazaniu informacji o:
41
wiosna 2024Mechanizm obronny występujący w procesie żałoby, który polega na przypisywaniu innym własnych uczuć i emocji to:
52
wiosna 2024Dlaczego nie wszyscy pacjenci dochodzą do akceptacji stadium etapów umierania wg E. Kübler-Ross?
67
wiosna 2024Wskaż fałszywe stwierdzenie dotyczące tzw. „stylów przywiązania” (rodzaj typowej dla danej osoby preferencji dotyczącej relacji z ważnymi osobami):
103
wiosna 2024Które z określeń „złej wiadomości” jest prawidłowe?
107
wiosna 2024W sytuacji ciężkiej, przewlekłej, zagrażającej życiu chorobie przekształca się struktura potrzeb, najważniejsze stają się:
6
wiosna 2023Wsparcie emocjonalne osób objętych opieką paliatywną:
7
wiosna 2023Wskaż prawdziwe stwierdzenie dotyczące tzw. „stylów przywiązania” (rodzaj typowej dla danej osoby preferencji dotyczącej relacji z ważnymi osobami), które mogą wyjaśnić zdolność lub jej brak do przyjmowania wsparcia/pomocy:
8
wiosna 2023Objawem wypalenia zawodowego nie może być:
9
wiosna 2023Komunikatem wspierającym nadzieję u osoby nieuleczalnie chorej z krótkim (bardziej tygodnie niż miesiące) prognozowanym czasem przeżycia, która właśnie pytała o to, ile może jeszcze żyć i dostała odpowiedź, może być:
10
wiosna 2023W odniesieniu do bliskich pacjenta - w okresie, kiedy pacjent umiera oraz zaraz po jego śmierci - istotne jest: 1) upewnienie się, że bliscy nieprzerwanie są blisko pacjenta; 2) uwaga i czas dla bliskich zmarłego już po śmierci pacjenta; 3) umożliwienie stałej obecności bliskich przy umierającym; 4) poinformowanie o możliwości uzyskania wsparcia w żałobie; 5) dobra komunikacja. Prawidłowa odpowiedź to:
11
wiosna 2023Opiekunowie rodzinni (nieformalni) osób chorych/pacjentów:
12
wiosna 2023W modelu SPIKES, jednym z wielu opisujących przekazywanie niepomyślnych informacji nie uwzględniono:
21
wiosna 2023Poczucie winy występujące u chorych będących w okresie zaawansowanym choroby może wynikać z: 1) zazdrości wobec osób zdrowych; 2) braku kontroli nad emocjami; 3) przekonania o własnej nieprzydatności; 4) poczucia bycia ciężarem dla bliskich; 5) myślenia magicznego. Prawidłowa odpowiedź to:
47
wiosna 2023Etapy adaptacji w nieuleczalnej chorobie wg E. Kubler-Ross, to:
104
wiosna 2023W opiece paliatywnej w czasie zbierania wywiadu warto unikać poniższych sformułowań, z wyjątkiem:
114
wiosna 2023Pomocnymi technikami w przekazywaniu choremu niepomyślnych informacji są:
112
jesień 201755-letni mężczyzna, kierowca zawodowy, palący papierosy od ponad trzydziestu lat, u którego wyniki badań ujawniły drobnokomórkowego raka płuc jest informowany o rozpoznaniu. Rozpoczynając rozmowę na temat niepomyślnej diagnozy lekarz powinien:
120
jesień 201768-letni mężczyzna z rozpoznaniem nowotworu złośliwego płuca, obecnie przerzuty do CUN. W trakcie rozmowy z lekarzem żona pacjenta skarży się na zachowanie chorego, które znacznie się zmieniło. Zdaniem kobiety jej mąż stał się rozdrażniony, łatwo wpada w złość, nie stosuje się do jej zaleceń oraz próśb. Jak należy zareagować w takiej sytuacji?
13
wiosna 2017Pacjentka lat 60 z uogólnionym nowotworem piersi. Chora została poinformowana o rozpoznaniu. Scyntygrafia kości ujawniła przerzuty, o czym pacjentka, na wyraźne żądanie, została powiadomiona. Od dwóch miesięcy znajduje się pod opieką hospicjum stacjonarnego. Ból jest dobrze kontrolowany. Twierdzi, iż „zdaje sobie sprawę z tego, że zostało jej niewiele czasu”. Mówi też, że „pogodziła się z myślą o śmierci”. Jej marzeniem jest wyjazd do Norwegii, aby spotkać się z córką. Podaje, że jak nabierze trochę sił, to tam pojedzie.” Jakiego rodzaju postawę prezentuje pacjentka?
17
wiosna 2017Pacjent lat 87 z rozpoznaniem zaawansowanego raka płuca. Chory znajduje się pod opieką hospicjum stacjonarnego. Ma dwóch synów, z których żaden nie utrzymuje bliskich relacji z ojcem. Starszy syn skontaktował się z lekarzem, wyrażając zainteresowanie stanem zdrowia ojca oraz pytając m.in. „co powinien zrobić dla taty?, „czy powinienem zrobić to, albo to?”, „czy powinienem zabrać tatę z hospicjum?”. W jaki sposób powinien zareagować lekarz w tej sytuacji?
18
wiosna 2017Chory lat 60, rolnik, przed dwoma tygodniami rozpoznano nowotwór żołądka, nieoperacyjny, o czym chory został poinformowany. Pacjent wyraża swoją złość i zniecierpliwienie w stosunku do rodziny, która jak twierdzi, zbyt rzadko odwiedza go w szpitalu. Niezadowolenie i frustracja nasiliły się, gdy dowiedział się, że jego syn skutecznie radzi sobie z prowadzeniem gospodarstwa, podczas jego nieobecności. Pacjent odbiera to, jako próbę przejęcia jego kompetencji. Na czym powinna polegać potencjalnie skuteczna pomoc pacjentowi?
5
jesień 2016Techniki skracania perspektywy choremu nie obejmują:
19
jesień 2016Styl przywiązania to rodzaj typowej dla człowieka preferencji relacji z ważnymi dla niego osobami. Jednym z nich jest styl unikowy, który charakteryzuje relacje człowieka:
27
jesień 2016Zespół wypalenia zawodowego przejawia się przez:
35
jesień 2016Chora lat 37, z rozpoznaniem liposarcoma. Uogólniony proces chorobowy. Od tygodnia znaczne osłabienie, poważnie ograniczające poruszanie się. Onkolog podczas ostatniej wizyty potwierdził progresję choroby. Kobieta po rozwodzie, samotnie wychowuje dwoje dzieci w wieku 16 i 10 lat. W trakcie rozmowy z lekarzem chora pyta o to, jak długo będzie jeszcze żyła, gdyż musi uregulować sprawy rodzinne. Jak powinna brzmieć najbardziej adekwatna odpowiedź na pytanie pacjentki?
39
jesień 201645-letni pacjent hospitalizowany z powodu nowotworu złośliwego oskrzela i płuca. Chory został poinformowany o rozpoznaniu oraz niekorzystnym rokowaniu. Od kilku dni u pacjenta obserwuje się radykalną zmianę zachowania, przejawiającą się m.in. groźbami wobec współpacjentów, wybuchami złości. Podobne reakcje można zaobserwować w stosunku do żony. Ponadto krzyczy na pielęgniarki, nie pozwala na wykonanie wkłucia. Jak powinien zachować się lekarz, który podjął się rozmowy z chorym?
48
wiosna 2016Pacjentka lat 45, nowotwór nerki operowany przed dwoma laty, obecnie wznowa. Zakwalifikowana do opieki paliatywnej. Od kilku dni wyraźne pogorszenie nastroju. Chora stała się małomówna, pojawiły się z problemy z zaśnięciem, poza tym budzi się często w nocy. W trakcie rozmowy wyjawia, że martwi się o losy dorastających dzieci i męża, gdy jej już nie będzie. Jak powinna brzmieć odpowiedź na obawy pacjentki?
50
wiosna 2016Które z poniższych stwierdzeń dotyczących zapotrzebowania na informację pacjentów i ich rodzin jest fałszywe?
52
wiosna 2016Chora lat 70 nowotwór gruczołu piersiowego, uogólniony proces nowotworowy, od dwóch miesięcy pod opieką hospicjum stacjonarnego. Główną dolegliwością jest ból. Pacjentka została poinformowana o rozpoznaniu oraz uzyskała informację na temat leczenia objawowego. W trakcie rozmowy jest spokojna, mówi wolno. Opowiada historię swojej choroby, mówi o uciążliwości leczenia, „walce o życie”, w której wspierała ją rodzina. Obecnie osłabiona, wyraźny brak nadziei na wyleczenie, często wspomina o śmierci. Denerwuje ją jej osłabienie, skarży się na nadopiekuńczość ze strony rodziny, twierdzi, że „marnują dla niej zbyt dużo czasu” i „że gdyby jej już nie było, nie musieliby ciągle przychodzić do hospicjum”. Jaki jest zasadniczy problem pacjentki?
54
wiosna 2016Mężczyzna lat 47 lat, żonaty, 3 dzieci w wieku 8-16 lat, inżynier, pracujący dotąd na kierowniczym stanowisku, utrzymujący dom. Przed miesiącem rozpoznano Ca prawego płuca - nieoperacyjny, o czym na wyraźne życzenie pacjenta został powiadomiony. Na pytanie o samopoczucie odpowiada, że czuje się napięty, naładowany jak dynamit, rodzina boi się z nim rozmawiać, bo wybucha o byle co, nic go nie interesuje, na niczym nie potrafi skupić uwagi. Jaką formę pomocy należy zastosować?
57
wiosna 2016Mężczyzna lat 70, nowotwór trzustki z przerzutami do wątroby i okolicznych węzłów chłonnych. Na życzenie pacjenta zostaje on poinformowany o rozpoznaniu oraz o tym, że operacja nie przyniesie poprawy, ale rozpatrywana jest możliwość zastosowania chemioterapii standardowej lub eksperymentalnej. Dowiaduje się, że celem terapii jest zapewnienie komfortu, aby mógł żyć jak najpełniej. Lekarz szczegółowo omawia z nim także plan leczenia bólu, bezsenności, braku apetytu oraz nudności (zgłaszane wcześniej przez chorego). Następnego dnia chory powitał lekarza ciepło i podziękował za pomocną rozmowę. Następnie dodał: „cieszę się to nic poważnego”. Podczas dalszej rozmowy pacjent nadal unika dyskusji na temat diagnozy i leczenia. Jak należy odpowiedzieć na reakcję chorego?
10
jesień 2015Chora lat 75, rak trzustki naciekający wątrobę. Pacjentka została poinformowana zarówno o diagnozie, jak i niepomyślnym rokowaniu. Obecnie próbuje dostosować się do zaistniałej sytuacji. Podczas jednego ze spotkań z lekarzem, wyraźnie zaniepokojona, pyta: „Proszę mi powiedzieć, w jaki sposób będę umierać?” Która z poniższych reakcji na wypowiedź pacjenta jest potencjalnie skuteczna?
12
jesień 2015Pacjentka, lat 45, mężatka, jedno dziecko. Siedem lat temu rozpoznano u niej raka jajnika, obecnie pod opieką zespołu hospicjum domowego. Zapytana, „co sądzi na temat swojej sytuacji” odpowiada: „wiem, że nie można mnie już operować, ale można podać zupełnie nowy, stosowany od niedawna rodzaj chemii, więc jest jeszcze nadzieja i dlatego walczę. Wierzę w to, że chemia zadziała, a ja będę zdrowa”. Kończąc wypowiedź pyta: „A co Pani o tym sądzi”? Która z poniższych wypowiedzi stanowi potencjalnie skuteczną odpowiedź na pytanie pacjentki?
87
wiosna 2015Wypalenie zawodowe jest jedną z wielu możliwych reakcji organizmu na chroniczny stres zawodowy i nie wynika z:
88
wiosna 2015Pacjent hospicjum stacjonarnego dzieli się swoimi emocjami z pracownikiem hospicjum, mówiąc: „Tęsknię do rodziny, czuję się tu taki osamotniony”. Jak powinna brzmieć odpowiedź na powyższą wypowiedź?
89
wiosna 2015Pacjent lat 58, hospitalizowany z powodu pęknięcia tętniaka odcinka brzusznego tętnicy głównej. Rodzina chorego - żona i dwie dorosłe córki, wyraźnie zaniepokojone stanem chorego, dopytują, czy sytuacja zagraża jego życiu. Jak powinna brzmieć odpowiedź na obawy rodziny?
92
wiosna 201517-letnia dziewczyna, umierająca z powodu infekcji płucnej, będącej konsekwencją leczenia (lub raka kości), wentylowana. Ze względu na zły stan psychofizyczny pacjentki, nie jest ona w stanie podejmować decyzji samodzielnie. Rodzina zadecydowała o rezygnacji z dalszego leczenia chirurgicznego i skupieniu się na zapewnieniu pacjentce komfortu. Najbliżsi (matka, ciocia i inni członkowie rodziny) wyrażają potrzebę poinformowania chorej o planach związanych z opieką, ale nie wiedzą w jaki sposób to zrobić. Jak powinien zachować się lekarz poproszony przez rodzinę o przekazanie informacji chorej?
62
wiosna 2014Pacjent lat 70, z rozpoznaniem nowotworu trzustki, od kilku miesięcy pod opieką hospicjum domowego. Od kilku tygodni silny ból, słabo reagujący na leki. Dotychczas otrzymywał Tramal 2x100 mg. Obecnie lekarz zalecił podanie Mf. Zalecenie lekarza spotkało się z dużym oporem ze strony chorego oraz jego rodziny. Ich zdaniem Mf wywoła u chorego senność, ograniczony kontakt z rzeczywistością, a przede wszystkim szybko uzależni go od leku. Która z poniższych reakcji lekarza wobec postawy rodziny jest potencjalnie skuteczna?
64
wiosna 2014Pojęcie dobrostanu psychicznego (well-being) jest zazwyczaj rozumiane, jako:
66
wiosna 2014Chłopiec lat 9. Kilka miesięcy temu u jego ojca zdiagnozowano nowotwór pierwotny wątroby. Chłopiec nie uzyskał szczegółowych informacji na temat stanu zdrowia ojca. Przekazano mu jedynie ogólne informacje typu: „Tata jest chory”. Słyszał rozmowy telefoniczne matki, w których opowiadała o chorobie męża, mówiła zmienionym głosem i wyglądała na zmartwioną. Po jakimś czasie zachowanie chłopca w szkole zmieniło się. Brał udział w bójkach, zaniedbywał obowiązki szkolne. Jak można pomóc chłopcu? 1) pomóc chłopcu w zrozumieniu tego, co się dzieje; 2) zaprzeczyć i uspokoić chłopca, że nie ma powodu do zmartwień; 3) starać się zaspakajać potrzeby emocjonalne i fizyczne chłopca; 4) wytłumaczyć chłopcu, że niewłaściwe zachowania nie rozwiążą jego problemów; 5) zapewnić, że cokolwiek stanie się z ojcem, matka i inni członkowie rodziny będą troszczyć się o niego. Prawidłowa odpowiedź to:
119
jesień 201378-letnia pacjentka z rozpoznaniem raka piersi z przerzutami do mózgu, kości i wątroby skarży się na silne dolegliwości bólowe. Przy przyjęciu do hospicjum kontakt z chorą był utrudniony i niepełny. Badanie stanu psychicznego wykazało zmianę w zakresie funkcji poznawczych - częściową dezorientację, co do miejsca i czasu oraz zaburzenia pojmowania. Który z poniżej wymienionych stanowi przykład prawidłowo sformułowanego pytania w opisanej sytuacji?
120
jesień 201350-letnia pacjentka, z zaawansowanym rakiem jajnika. Chora wróciła właśnie ze szpitala po dwutygodniowym pobycie. Jak twierdzi „Cieszy się z powrotu do domu". Narzeka na zmęczenie, jakiego doświadcza na skutek wchodzenia po schodach na pierwsze piętro. Jest przekonana, że nadmierna męczliwość jest wywołana osłabieniem będącym działaniem ubocznym zażywanych leków. Pytana o samopoczucie odpowiada: „Na razie czuję się słabo, ale jak tylko doktor zmieni mi leki, na pewno poczuję się dużo lepiej”. Jaki mechanizm obronny stosuje chora?
111
wiosna 2013W sytuacjach nadmiernego zmęczenia w pracy z chorym terminalnie zachowaniem najbardziej adekwatnym wydaje się postawa „zdystansowanej troski”. Proszę określić taką postawę:
112
wiosna 201350-letnia pacjentka, z zaawansowanym rakiem jajnika, rozwiedziona, matka dwóch dorosłych córek. Ostatnie leczenie chemioterapią spowodowało zmniejszenie masy guza, jednak jego pozostałość uciska splot krzyżowy, co powoduje ból. Pomimo przyjmowania dużej dawki opioidów pacjentka ocenia ból na poziomie od 6 do 8 w 10-punktowej skali. Przed obecnym (trzecim) nawrotem choroby, poczucie sensu życia dawała pacjentce ekscytująca praca, w przeciwieństwie do życia osobistego, bowiem chora ma złe relacje z córkami, mieszka sama, gdyż jej mąż odszedł od niej 10 lat temu. Jej sporadyczne związki z mężczyznami nie trwały długo, ale ma wielu lojalnych przyjaciół. Pacjentka od wielu lat korzysta z psychoterapii, przez krótki okres czasu przyjmowała też leki przeciwdepresyjne. W trakcie rozmowy mówi: "Nie wiem, po co żyję." Chociaż jej lekarz uważa, że ma przed sobą jeszcze kilka miesięcy życia dobrej jakości, chora często wspomina o śmierci. Jak twierdzi nie oczekuje już niczego, ale zaprzecza pytana o myśli samobójcze. Lekarz zasugerował kolejny cykl chemioterapii, oczekując, że wpłynie to na poprawę jej stanu lub przynajmniej przez pewien czas pozwoli zachować stan aktualny. Pacjentka twierdzi, że nie chce czuć się chora i ponownie stracić włosów. Odmawia leczenia, wiedząc, że taka decyzja może skrócić jej życie. Jak należy odpowiedzieć na życzenie pacjentki?
114
wiosna 201358-letni pacjent przyjęty do szpitala z powodu niedrożności jelit. Zgłaszał objawy żołądkowo-jelitowe, które interpretował jako niestrawność. Diagnoza nieoperacyjnego raka okrężnicy była dla niego całkowitym zaskoczeniem. Od chwili rozpoznania pozostawał w szpitalu z powodu licznych powikłań. Po upływie około ośmiu tygodni zauważono u niego objawy przygnębienia. Przed przyjęciem do szpitala pacjent był zdolnym przedsiębiorcą, który prowadził własną firmę. Był człowiekiem bardzo aktywnym, dobrze wykształconym. Żonaty, ojciec pięciu synów, z których dwóch było zaangażowanych w działalność firmy, a obecnie przejęli wszystkie obowiązki związane z przedsiębiorstwem. Chory w pełni świadomy rozpoznania oraz rokowania, twierdził, że nie boi się śmierci, ale frustruje go konieczność przebywania w szpitalnej sali, bez poczucia kontroli i wpływu na własną sytuację, czuje się bezużyteczny. Mówił, że chciałby już umrzeć, nie widzi sensu dalszego życia. Jakie działania należy podjąć w pierwszej kolejności, próbując wpłynąć na nastrój pacjenta?