PES · Onkologia kliniczna · wiosna 2023 · pytanie 82

82 / 120

Jeśli wynaczynią się leki z grupy antracyklin należy zastosować:

Pokaż Klucz bez odpowiadania

Klucz CEME

Poprawnych w CEM71%

Dlaczego E

AI · niezweryfikowane

Antracykliny (doksorubicyna, epirubicyna, daunorubicyna, idarubicyna) są lekami silnie parzącymi (vesicants): wiążą DNA, pozostają w tkankach tygodniami i wywołują postępującą martwicę. Postępowanie: natychmiast przerwać wlew, zaaspirować lek przez kaniulę, unieść kończynę i stosować zimne, suche okłady (15–20 min, kilka razy dziennie przez 1–3 dni) — skurcz naczyń ogranicza rozprzestrzenianie leku, a ciepło jest przeciwwskazane, bo nasila uszkodzenie. Swoistą odtrutką jest deksrazoksan dożylnie: 1000, 1000 i 500 mg/m² w dniach 1–3, pierwsza dawka do 6 h od wynaczynienia (w badaniach TT01/TT02 pozwolił uniknąć operacji u 98% chorych). Miejscowo stosuje się 99% DMSO jako zmiatacz wolnych rodników. Spośród wariantów tylko E łączy zimno z lekami właściwymi dla antracyklin.

Pełne wyjaśnienie

Dlaczego nie

ACiepły okład i hialuronidaza to postępowanie przy wynaczynieniu alkaloidów barwinka (winkrystyna, winblastyna, winorelbina) i etopozydu — ciepło rozszerza naczynia i przyspiesza wchłanianie leku z tkanek; przy antracyklinach nasila martwicę.

BLeki dobrane trafnie (DMSO, deksrazoksan), ale ciepły okład jest przy antracyklinach przeciwwskazany — wymagane są okłady zimne.

CZimno jest właściwe, lecz hialuronidaza nie ma zastosowania przy antracyklinach (rozkłada kwas hialuronowy i ułatwia rozproszenie leku w tkance — korzystne przy alkaloidach barwinka i taksanach); brakuje też swoistej odtrutki, czyli deksrazoksanu.

DDeksrazoksan prawidłowo, ale ciepły okład jest błędem; wariant pomija też DMSO, który w ujęciu podręcznikowym (i w kluczu CEM) należy do pełnego postępowania.

Perła

Antracykliny: zimno + deksrazoksan i.v. do 6 h (1000/1000/500 mg/m² przez 3 dni) ± DMSO miejscowo; alkaloidy barwinka: ciepło + hialuronidaza.

Źródła · wytyczne do 2023

Pérez Fidalgo JA i wsp. Management of chemotherapy extravasation: ESMO–EONS Clinical Practice Guidelines, 2012, Ann Oncol 2012;23(suppl 7):vii167–vii173; tabela: specific antidotes (anthracyclines: dexrazoxane, DMSO; cooling) · Mouridsen HT i wsp. Treatment of anthracycline extravasation with Savene (dexrazoxane): results from two prospective clinical multicentre studies (TT01, TT02), 2007, Ann Oncol 2007;18:546–550 · Charakterystyka Produktu Leczniczego Savene (deksrazoksan) — EMA, procedura centralna, 2023, pkt 4.2 (dawkowanie 1000/1000/500 mg/m², pierwsza dawka ≤ 6 h), pkt 4.4/4.5 (DMSO, chłodzenie) · Onkologia kliniczna, t. 1 (red. M. Krzakowski i wsp.), Via Medica, 2023, rozdział: powikłania leczenia systemowego — wynaczynienie cytostatyków (tabela postępowania)

Draft: claude-fable-5 2026-08-21

Źródło pytania: CEM, cem.edu.pl/pytcem, pobrano 2026-08-20; dziedzina Onkologia kliniczna, sesja wiosna 2023, nr 82. Treść i klucz przytoczone dosłownie. CEM zastrzega, że mogą być nieaktualne względem bieżącej wiedzy medycznej.

Następne pytanie