PES · Onkologia kliniczna · wiosna 2023 · pytanie 82

Antracykliny (doksorubicyna, epirubicyna, daunorubicyna, idarubicyna) są lekami silnie parzącymi (vesicants): wiążą DNA, pozostają w tkankach tygodniami i wywołują postępującą martwicę. Postępowanie: natychmiast przerwać wlew, zaaspirować lek przez kaniulę, unieść kończynę i stosować zimne, suche okłady (15–20 min, kilka razy dziennie przez 1–3 dni) — skurcz naczyń ogranicza rozprzestrzenianie leku, a ciepło jest przeciwwskazane, bo nasila uszkodzenie. Swoistą odtrutką jest deksrazoksan dożylnie: 1000, 1000 i 500 mg/m² w dniach 1–3, pierwsza dawka do 6 h od wynaczynienia (w badaniach TT01/TT02 pozwolił uniknąć operacji u 98% chorych). Miejscowo stosuje się 99% DMSO jako zmiatacz wolnych rodników. Spośród wariantów tylko E łączy zimno z lekami właściwymi dla antracyklin.

Pérez Fidalgo JA i wsp. Management of chemotherapy extravasation: ESMO–EONS Clinical Practice Guidelines, 2012, Ann Oncol 2012;23(suppl 7):vii167–vii173; tabela: specific antidotes (anthracyclines: dexrazoxane, DMSO; cooling) · Mouridsen HT i wsp. Treatment of anthracycline extravasation with Savene (dexrazoxane): results from two prospective clinical multicentre studies (TT01, TT02), 2007, Ann Oncol 2007;18:546–550 · Charakterystyka Produktu Leczniczego Savene (deksrazoksan) — EMA, procedura centralna, 2023, pkt 4.2 (dawkowanie 1000/1000/500 mg/m², pierwsza dawka ≤ 6 h), pkt 4.4/4.5 (DMSO, chłodzenie) · Onkologia kliniczna, t. 1 (red. M. Krzakowski i wsp.), Via Medica, 2023, rozdział: powikłania leczenia systemowego — wynaczynienie cytostatyków (tabela postępowania)