PES · Onkologia kliniczna · wiosna 2025 · pytanie 57

57 / 120

Nudności i wymioty w chemioterapii są następstwem pobudzenia strefy wyzwalającej (Chemoreceptor Tryger Zone CTZ):

Pokaż Klucz bez odpowiadania

Klucz CEME

Poprawnych w CEM73%

Dlaczego E

AI · niezweryfikowane

Strefa chemoreceptorowa (CTZ) leży w polu najdalszym (area postrema) na dnie IV komory, poza barierą krew–mózg, dzięki czemu wykrywa emetogeny krążące we krwi i płynie mózgowo-rdzeniowym — cytostatyki i ich metabolity, mocznik, wapń, opioidy — bezpośrednio przez receptory D2, 5-HT3, NK1 i opioidowe. Równolegle cytostatyki (zwłaszcza cisplatyna) uszkadzają komórki enterochromafinowe błony śluzowej jelita cienkiego, które uwalniają serotoninę; ta pobudza receptory 5-HT3 na zakończeniach aferentnych nerwu błędnego, a impulsacja dociera do jądra pasma samotnego i CTZ, wzmacniając sygnał do ośrodka wymiotnego w rdzeniu przedłużonym. W ujęciu podręcznikowym CTZ jest więc pobudzana humoralnie i odruchowo, co uzasadnia kojarzenie antagonistów 5-HT3, NK1 i deksametazonu w profilaktyce wymiotów po chemioterapii wysoko emetogennej.

Pełne wyjaśnienie

Dlaczego nie

ALokalizacja poprawna, ale odpowiedź niepełna — pytanie obejmuje także mechanizmy pobudzenia (humoralny i nerwowy).

BDroga humoralna (krew, płyn mózgowo-rdzeniowy) to tylko jeden z mechanizmów; droga przez nerw błędny odpowiada głównie za wczesną fazę wymiotów (< 24 h) i jest celem setronów.

CDroga nerwowa jest prawdziwa, ale wariant pomija lokalizację w IV komorze i bezpośrednie pobudzenie przez czynniki z krwi/PMR.

DPomija pobudzenie pośrednie drogą nerwu błędnego z receptorów 5-HT3 przewodu pokarmowego — najważniejszy mechanizm wymiotów wczesnych po cisplatynie i podstawa skuteczności antagonistów 5-HT3.

Perła

CTZ (area postrema, dno IV komory) leży poza barierą krew–mózg: pobudzają ją emetogeny z krwi/PMR oraz pośrednio serotonina z jelita przez nerw błędny — stąd setron + antagonista NK1 + deksametazon.

Źródła · wytyczne do 2023

Medycyna paliatywna (red. K. de Walden-Gałuszko, A. Ciałkowska-Rysz), Termedia, 2019, rozdział: nudności i wymioty — patofizjologia (CTZ, ośrodek wymiotny, drogi aferentne) · Onkologia kliniczna, t. 1 (red. M. Krzakowski i wsp.), Via Medica, 2023, rozdział: leczenie wspomagające — nudności i wymioty wywołane chemioterapią · Roila F i wsp. 2016 MASCC and ESMO guideline update for the prevention of chemotherapy- and radiotherapy-induced nausea and vomiting, 2016, Ann Oncol 2016;27(suppl 5):v119–v133; wprowadzenie: patofizjologia CINV; aktualizacja MASCC 2023 · Zalecenia PTOK — leczenie wspomagające: zapobieganie nudnościom i wymiotom, 2023, Onkologia w Praktyce Klinicznej — Edukacja (sekcja: patomechanizm i klasyfikacja emetogenności)

Draft: claude-fable-5 2026-08-21

Źródło pytania: CEM, cem.edu.pl/pytcem, pobrano 2026-08-21; dziedzina Onkologia kliniczna, sesja wiosna 2025, nr 57. Treść i klucz przytoczone dosłownie. CEM zastrzega, że mogą być nieaktualne względem bieżącej wiedzy medycznej.

Następne pytanie