PES · Onkologia kliniczna · wiosna 2023 · pytanie 59

59 / 120

U chorych na pierwotne chłoniaki mózgu samodzielna radioterapia mózgu:

Pokaż Klucz bez odpowiadania

Klucz CEMB

Poprawnych w CEM39%

Dlaczego B

AI · niezweryfikowane

Standardem leczenia pierwotnego chłoniaka OUN (PCNSL, zwykle DLBCL) jest polichemioterapia oparta na dużych dawkach metotreksatu (≥ 3 g/m²), np. MATRix (MTX, arabinozyd cytozyny, tiotepa, rytuksymab — IELSG32), a następnie konsolidacja (autoHSCT lub WBRT). Samodzielna radioterapia całego mózgowia daje wysoki odsetek odpowiedzi, ale krótkotrwałych: mediana przeżycia 12–18 miesięcy wobec 3–5 lat przy schematach z HD-MTX. Dlatego WBRT jako jedyne leczenie zachowuje się dla chorych, którzy nie mogą otrzymać chemioterapii — bardzo zły stan sprawności (Karnofsky < 50), niewydolność nerek, ciężkie choroby współistniejące — gdzie ma charakter paliatywny i zwykle prowadzi się ją w niższej dawce (ok. 30–36 Gy).

Pełne wyjaśnienie

Dlaczego nie

AWBRT nie jest równoważną alternatywą dla chemioterapii — ustępuje jej znacząco w przeżyciu; ponadto leczenie dokanałowe nie jest standardem PCNSL, bo HD-MTX sam przenika do PMR.

CWiek > 60 lat to argument przeciw WBRT (ciężka leukoencefalopatia i otępienie u większości starszych chorych); u nich stosuje się zmodyfikowane schematy z HD-MTX (np. MTX + temozolomid, PRIMAIN) i unika napromieniania.

DRadioterapia ma zastosowanie: paliatywnie u chorych niezdolnych do chemioterapii, jako konsolidacja po chemioterapii (WBRT 23,4–36 Gy) i w leczeniu ratunkowym.

ELeczeniem z wyboru w pierwszej linii jest chemioterapia z HD-MTX; WBRT jako jedyna metoda jest postępowaniem wyjątkowym, nie standardowym.

Perła

PCNSL: HD-MTX (± MATRix) → konsolidacja; samodzielna WBRT tylko paliatywnie u chorych niekwalifikujących się do chemioterapii, a u osób starszych unika się jej z powodu neurotoksyczności.

Źródła · wytyczne do 2023

Ferreri A.J.M. i wsp., Chemoimmunotherapy with methotrexate, cytarabine, thiotepa, and rituximab (MATRix) in PCNSL (IELSG32), Lancet Haematol 3:e217, 2016, badanie IELSG32 — schemat MATRix · Hoang-Xuan K. i wsp., European Association of Neuro-Oncology (EANO) guidelines for treatment of primary CNS lymphoma — update, Neuro-Oncology 25:37, 2023, sekcje: first-line therapy, elderly patients, role of WBRT · Zalecenia PTOK: Chłoniaki rozlane z dużych komórek B / pierwotny chłoniak OUN (red. Giza A., Jurczak W. i wsp.), Onkologia w Praktyce Klinicznej — Edukacja, 2020, podrozdział Pierwotny chłoniak ośrodkowego układu nerwowego — leczenie · Onkologia kliniczna, t. 3 (red. Krzakowski M. i wsp., Via Medica), 2015, rozdz. Chłoniaki — pierwotne chłoniaki OUN

Draft: claude-fable-5 2026-08-21

Źródło pytania: CEM, cem.edu.pl/pytcem, pobrano 2026-08-20; dziedzina Onkologia kliniczna, sesja wiosna 2023, nr 59. Treść i klucz przytoczone dosłownie. CEM zastrzega, że mogą być nieaktualne względem bieżącej wiedzy medycznej.

Następne pytanie