PES · Onkologia kliniczna · jesień 2025 · pytanie 46

46 / 120

Spośród poniższych nowotworów w wyjątkowych przypadkach można stosować leczenie bez rozpoznania histopatologicznego w przypadku:

Pokaż Klucz bez odpowiadania

Klucz CEMB

Poprawnych w CEM80%

Dlaczego B

AI · niezweryfikowane

Rak wątrobowokomórkowy jest jedynym z wymienionych nowotworów, który u chorego z marskością (lub przewlekłym zakażeniem HBV) można rozpoznać nieinwazyjnie: guzek ≥ 1 cm z typowym wzorcem unaczynienia w wielofazowej TK lub MR — wzmocnienie w fazie tętniczej i wypłukiwanie kontrastu w fazie wrotnej/opóźnionej (± torebka; kategoria LI-RADS 5). Swoistość takiego obrazu w marskości przekracza 95 %, a biopsja niesie ryzyko krwawienia i rozsiewu w kanale wkłucia (ok. 2–3 %), dlatego EASL, AASLD, ESMO i PTOK dopuszczają kwalifikację do leczenia (resekcja, ablacja, TACE, terapia systemowa) bez potwierdzenia histologicznego. Biopsja pozostaje konieczna przy obrazie nietypowym, braku marskości lub kwalifikacji do badań klinicznych.

Pełne wyjaśnienie

Dlaczego nie

AChemioterapia i radioterapia raka trzustki wymagają potwierdzenia mikroskopowego (EUS-FNA/biopsja); bez niego wykonuje się jedynie resekcję zmiany resekcyjnej, która sama dostarcza materiału.

CPrzerzuty do wątroby leczy się według histologii i profilu molekularnego ogniska pierwotnego (np. RAS/BRAF, HER2); przy nieznanym punkcie wyjścia konieczna jest biopsja przerzutu.

DW nowotworach neuroendokrynnych o leczeniu decyduje stopień G (Ki-67, indeks mitotyczny) i zróżnicowanie, których nie da się ocenić bez badania histopatologicznego.

EFałszywe, bo HCC w marskości jest uznanym wyjątkiem od zasady potwierdzenia histopatologicznego.

Perła

HCC w marskości: guzek ≥ 1 cm z wzmocnieniem tętniczym i wypłukiwaniem (LI-RADS 5) = rozpoznanie bez biopsji; to jedyny taki lity nowotwór.

Źródła · wytyczne do 2023

EASL Clinical Practice Guidelines: Management of hepatocellular carcinoma, J Hepatol 69:182, 2018, sekcja Diagnosis — non-invasive criteria, algorytm diagnostyczny guzka w marskości · Vogel A. i wsp., Hepatocellular carcinoma: ESMO Clinical Practice Guidelines, Ann Oncol 29 (Suppl 4) + eUpdate 2021, 2018, sekcja Diagnosis and pathology/molecular biology · Krawczyk M. i wsp., Rak wątrobowokomórkowy — zalecenia PTOK, Onkologia w Praktyce Klinicznej — Edukacja, 2021, sekcja Diagnostyka — kryteria rozpoznania nieinwazyjnego · Onkologia kliniczna, t. 2 (red. Krzakowski M. i wsp., Via Medica), 2023, rozdz. Nowotwory wątroby — rozpoznawanie HCC

Draft: claude-fable-5 2026-08-21

Źródło pytania: CEM, cem.edu.pl/pytcem, pobrano 2026-08-21; dziedzina Onkologia kliniczna, sesja jesień 2025, nr 46. Treść i klucz przytoczone dosłownie. CEM zastrzega, że mogą być nieaktualne względem bieżącej wiedzy medycznej.

Następne pytanie